Karayolları Trafik Kanunu’ na göre  taşıtların ödemesi gereken vergiye MTV yani “Motorlu Taşıtlar Vergisi” denilir.

Tarifeler yıla göre değişiyor mu? MTV neye göre değişiyor?

Motorlu taşıtlar vergisi (MTV) tutarları belli oldu. 31/12/2017 tarihinden önce (bu tarih dahil) kayıt ve tescil edilen otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzeri taşıtlar, 197 sayılı Kanunun geçici 8 inci maddesinde düzenlenen tarifeye göre tutarları belirlenmiştir. 01/01/2018 tarihinden sonra alınan Otomobiller için ise ayrı tarife belirlenmiştir. MTV tariflendirilmesi araç motoruna, modeline ve tescil tarihine göre değişiklik göstermektedir.

Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) nasıl ödenir?

Motorlu taşıtlar vergisi ödemeleri: https://www.gib.gov.tr/ adresinden, anlaşmalı bankalardan (şube, ATM,  internet sitesi, mobil bankacılık veya telefon bankacılığından), PTT iş yerlerinden, vergi dairelerinden yapılabilmektedir.

MTV ne zaman ödenir?

Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) ödemelerinin ilk taksiti Ocak ayında, ikinci taksiti ise Temmuz ayında ödenir

2021 yılı MTV zam oranı ne kadardır?

Resmi Gazetede yayımlanan tebliğe göre MTV 2021 yılı için %9,11 zamlanmıştır.

MTV ödemesi yapılmazsa ne gibi işlem yapılır?

Trafiğe kayıtlı araçların MTV ödemesinin yapılmaması sonucunda önce Maliye Bakanlığından uyarı ve bu uyarı dikkate alınmadığı taktirde banka hesaplarına haciz konulur.

Motorlu Taşıtlar Vergisi

Motorlu Taşıtlar Vergisi

Motorlu Taşıtlar Vergisi

Zincirler:

• TAHRİK ZİNCİRLERİ (Güç aktarma)
• TRANSPORT ZİNCİRLERİ (Taşıma)
• YÜK ZİNCİRLERİ (Kaldırma)

olmak üzere üç kısıma ayrılırlar.

Zinciri oluşturan parçalar şunlardır;

1. Makara (Islah Çeliği)
2. Pim (Semente malzeme)
3. Makara Bağlantı Plakası / İç Kapak  (Islah Çeliği)
4. Pim Bağlantı Plakası / Dış Kapak  (Islah Çeliği)
5. Burç (Sertleştirilmiş çelik)

Zincirler, sementasyon, ıslah veya alaşımlı çeliklerden imal edilirler (kaplamalı veya paslanmaz olarak da üretilirler.). Kullanılacak olan yerlere göre bazı zincirler ısıl işleme tabi tutulurlar. Avrupa Standardı DIN8187 BS Serisi (American Standard DIN8188 ASA Serisi).

Bir Zincirin Ebadı Nasıl Kontrol Edilir ?

Zincirin iki pim arasındaki mesafesi yani adımı ölçülür, makara çapına bakılır, kaç sıra olduğu kontrol edilir ve bu değerlere göre hangi zincir numarasına ait olduğu bulunur. Zincirlerde pimler perçinli veya kupilyalı olarak üretilir.

Zincirler konveyörlerde, kaplinlerde, damperlerde, araçlarda, tahrik gruplarında, bisikletlerde, motorsikletlerde, çektirmelerde, filtre sökme takma ekipmanlarında ve daha birçok yerde kullanılmaktadır, yük kapasiteleri oldukça güçlü malzemelerdir.

Zincirler adımlarına (iki pim arasındaki mesafe), bakla/makara çaplarına, kaç sıra olduklarına ve biçimlerine göre belirlenirler,”Zincir Kilitleri” ile birbirine bağlanırlar ve ekleme için “yarım Bakla” zincir kullanılırlar. Zincir dişlileri (sprockets) ile birlikte kullanılırlar, zincir baklaları bu dişliler arasında uygun formda oturarak çalışırlar.

Zincirlerin Kullanım Alanları

Zincir kullanım alanları çok fazla olmakla birlikte gün geçtikçe dahada çeşitlenerek sanayide daha fazla kullanım yeri bulmuştur. Kısaca kullanım alanlarını özetlersek:

Gıda Endüstrisi

Peynircilik ve süt Endüstrisi

Otomotiv Endüstrisi

Çimento Endüstrisi

Kimya Endüstrisi

Tekstil Endüstrisi

Beyaz Eşya Endüstrisi

Orman Endüstrisi

İnşaat Endüstrisi

İmalat Sanayi

Makina Sanayi

Ambalaj Endüstrisi

Yıkama Sistemleri

Paketleme

Çikolata Sanayi

Yapı Sanayi

vs…

ZİNCİRLERDE BAKIM NASIL YAPILIR?

Çalışma yerlerine ve yüküne bağlı olarak meydana gelen çalışma koşullarının zincirler üzerindeki etkisini iyi yönde iyileştirmek için düzenli bakımlarının yapılması gerekmektedir. Yağlama öncesi temizlikleri yapılmalı ve ondan sonra uygun ve kaliteli bir yağ ile zincir yağlanmalıdır. Bakımcı zincir yağlamalarında önce temizliğe dikkat etmelidir. Zincirlerde ki çalışmaya bağlı olarak meydana gelen uzamalar eğer bir gergi sistemi ile giderilebiliyorsa zincir gerginlikleri düzenli olarak kontrol edilmelidirler. Aşırı uzayan ve sistemde titreşimlere ve istenmedik durumlara yol açan zincirler derhal değiştirilmelidirler. Kullanılan yağın bakla ve dişli arasında yeterli film tabakasını oluşturacak şekilde seçilmeli yüksek sıcaklıklarda yağın viskozitesinin düşeceği hesap edilerek uygun yağ kullanılmalıdır. Eğer bir zincir üzerinde pislik ve tortu artmış ise bilinmelidir ki bu zincir görevini tam olarak yapamayacaktır. Öncelikli ve ivedi şekilde bu tortuların temizliğinin yapılması gerekmektedir.

Uygun yağlama maddesi ile zincir korozyondan, aşınmadan, sürtünmeden mümkün mertebe korunur ve ömrü artar. Yağlama teknikleri olarak: Elle yağlama, Damlatarak yağlama, Yağın İçerisine Daldırarak Yağlama.

Eğer zincir kirlenmiş ve temizleme maddeleri kullanılacak ise temizlik bitiminde mevcut yağın boşaltılması ve yerine yeni yağın doldurulması gerekmektedir. Solvent tarzı kimyasallar yağın akışkanlığını (vizkozitesini) değiştireceğinden mutlaka yağ değişiminin yapılması gereklidir.

Karşılıklı çalışan zincir dişlilerin aynı doğrultuda olması gereklidir. Yani zinciri iki dişliye oturttuğunuzda çapraz olmamalı doğrusal olmalıdır. Eğer dişlilerde kayma varsa düzeltilmelidir aksi takdirde zincirde ve dişli de aşınmalar meydana gelebilecek hatta zorlanmadan ötürü bir süre sonra zinciri kırabilecektir. Sisteme yeni zincirler takılacağında eski dişlilerde mümkünse değiştirilir, eski zincir,  dişli üzerinde yer edinmiş ve aşındırmış olabilir (Dişliler çok aşınıyorsa yüzey sertleştirilmesi / ısıl işlem yapılmalıdır).

Zincir değişimi esnasında aynı zamanda zincir kilidi ve varsa yarım baklada değiştirilmelidir yeni zincire eski kilit takılmamalıdır.

ZİNCİR KİLİDİ

YARIM BAKLA

ZİNCİR DİŞLİSİ (ÇİFT SIRA) (INDUSTRIAL CHAINS SPROCKET)

enerji verim

İşletmelerde basit çözümlerle büyük enerji tasarrufları sağlanabilir, enerji tasarrufu sağlayıp verimliliği arttırarak maliyetleri en aza indirebiliriz. Yapılacak iyileştirmeler ilk yatırım maliyeti olarak külfet tutsa da ilerleyen zamanlarda kendini amorti edeceği gibi daha tasarruflu bir yapıya kavuşacaktır. Enerji, üretim maliyeti olarak işletmelerde büyük yer tutmaktadır ve çoğu konuda olduğu gibi bu konuda da devamlılık/süreklilik esastır. İşletmedeki verimliliği sağlamak ve tasarruf yaparak geleceğe daha sağlam bir şekilde tutunabilmek için yapılması gereken bazı iyileştirmeler bulunmaktadır bunlar:

1) Yüksek Verimli EFF1 motorlar kullanılmalıdır (EFF3 Düşük verimli, EFF2 Verimli Motorlar). Yanan motorlar tekrar sarıma gönderilmemelidir, motor verimi %1-4 arasında düşmektedir

2) Motorları düşük güçte ve buna bağlı düşük verimde çalıştırmamalıyız. Motorlar büyük seçilmemelidir

3) Motorları direk sisteme bağlamalıyız. Arada kayış kasnak düzeneği yerine daha verimli olan direk kaplinli bağlantı seçilebilir. Sanayide kullanılan elektriğin %66′ sı (yani üçte ikisi) motorlar tarafından tüketilmektedir

4) Fan, Pompa ve Kompresörler gibi elektriğin yoğun tüketildiği yerlerde sürücü (inverter) kullanılmalıdır. İster yeni ister eski bir işletme olsun bu uygulamayı adapte etmeli veya buna göre düzenlemek gereklidir

5) İşletmelerde enerji tüketen ekipmanların verimi arttırılmalıdır

6) Tüketim gereğinden daha fazla yapılmamalı ve bununla ilgili girişimlerde bulunulmalıdır

7) Yüksek enerji tüketen yerler sürekli izlenmeli ve kontrol altında tutulmalıdır

8) Enerjiyi daha ekonomik yollardan nasıl sağlayabiliriz? bu sorgulanmalıdır (örnek: elektrik kullanımı yerine doğalgaz kullanımı ile olabilir mi şeklinde)

9) İşletme gereksinimlerinden daha fazla güçte pompa, fan, kompresör seçilmemeli ve sürekli kontrol altında tutulmalıdır (basınç veya hava ihtiyacı düşük olan yerlerde yüksek kapasiteli pompa, fan, kompresör kullanılmamalıdır)

10) Yenilenebilir enerji kaynaklar araştırılmalı ve sisteme dahil /entegre edilmelidir

11) Geri Dönüşüm kutuları konularak atıklar ayıklanmalıdır

12) Aydınlatma israfı azaltılmalı, normal ampuller yerine enerji tasarruflu LED aydınlatma ve daha yeni teknolojili ürünler tercih edilmelidir. Fotoselli sistemler ile otomatik olarak aydınlatmaların açma-kapama zamanları ayarlanabilir yapılmalıdır

13) Su israfı azaltılabilir. Musluklara, WC’ lere fotoselli cihazlar bağlanılabilir ve bunun yanında israfı önleyici gerekli uyarıcı levhalar asılabilir

14) Kullanılmayan elektrikli aletler kapatılabilir

15) Basınçlı Hava kaçakları tespit edilerek kaçaklar giderilebilir, bu sayede büyük oranda enerji tasarrufu sağlanacaktır

16) Fırınlarda yakma havasına ön ısıtma yapılarak oldukça fazla enerji tasarrufu sağlanabilir

17) Sıcak ve soğuk yüzeyler izole edilerek sıcaklık kayıplarının önüne geçilmiş olmakla birlikte büyük enerji tasarrufu sağlanmış olacaktır. Boru tesisatları, vanalar, tanklar, ekipmanlar vs…

18) Sistemde basınç kayıplarına yol açan fazla dirsek, Tee, vana, pislik tutucu kullanılmamalı gerekli miktarda sisteme dahil edilmelidir

19) İşletme içerisindeki bina yalıtımları arttırılarak veya yenisi ile değiştirilerek sıcaklığın artması veya azalması önlenmiş olunur

20) Bina içi aydınlığı sağlamak için şeffaf paneller kullanılabilir, binaların ilk yapım aşamasında bu özellikte göz önüne alınarak yapılırsa uzun vadede elektrik tüketimi daha az olacaktır

21) Sistemde boş yere çalışan fan,pompa,kompresörler belirlenerek ihtiyaç olmadığı zamanlarda sinyal alarak, zamanlayıcı koyarak otomatik durması sağlanabilir

22) Kojenerasyon (Elektrik ve ısı enerjisinin birlikte üretilmesi) ve Trijenerasyon sistemleri (Elektrik, Isı ve soğutmanın birlikte üretilmesi) işletmeye kurulabilir. Bu sistemleri yapan firmalar bulunmakta olup büyük enerji tasarrufları sağlanabilir

23) Chiller (Soğutucu) devreleri, ısı veren fırın, petek vs. yerlerden uzak tutulmalıdır

24) Soğutma devrelerinin yerleşiminde etrafında boşluk bırakmak gerekmektedir

25) Güneş Enerjili sistemler kullanılarak sıcak su temin edilebilir

26) İşletmede ve odalarda sıcaklık ayarlaması yapılarak tasarruf sağlanabilir

27) Sadece belli saatlerde pompaların çalışması sağlanarak gereksiz ısıtmalardan kaçınılabilir. Zaman ayarlı sistemler ile akşam belli saat de ısıtma otomatik olarak kapatılabilir, sabaha doğru otomatik olarak açılarak tasarruf yapılabilir

28) Ayrı ayrı değil, merkezi ısıtma/soğutma sistemleri kullanılmalıdır

29) Planlı/Periyodik bakıma önem verilmelidir. Pompa, fan, kompresör, blower vs. filtreleri düzenli temizlenmelidir. Ekipmanların (motor,redüktör vs.) temizlikleri düzenli yapılmalıdır.

30) Çalışan personel enerji tasarrufu konusunda bilinçlendirilmelidir.

31) Motorlarda ısıyı düşürmek, enerji tasarrufu sağlamak, motoru korumak ve döndürülen malzemenin deformasyonunu/kesilmesini önlemek için Soft Starter (yumuşak yolverici)

32) İşletmede enerji izleme ve yönetimi sağlanmalı

33) Sıcak Buhar, sıcak su, kondensat hatlarının, soğuk su devrelerinin ısı yalıtımları düzgün yapılmalıdır

34) Fırınların ısıtılması elektrik ile değil doğalgaz ile yapılabilir

35) Atık ısıların geri kazanımı ile ilgili çalışma yapılabilir

36) Makinelerin boşta çalışma süreleri kısaltılabilir

37) Kompresör havalarının dış ortamdan emdirilmesi büyük enerji tasarrufu sağlar. Her 1°C’ lik sıcaklık azalması enerji kullanımını belli miktarda azaltmaktadır (Özellikle kış aylarında). Soğuk, nemli olmayan ve temiz hava girişi kompresörün sıkıştırma verimini arttırır

38) Güneş ışınlarının yazın oda/ofis içerisine girmesi engellenerek soğutma maliyetleri düşürülebilir

39) Tesisatlarda yalıtım ceketleri kullanılarak ısıl kayıplar azaltılabilir

40) Kompresör, Fan vs. hava emişlerindeki filtrelerin düzenli temizliği yapılarak basınç düşüşleri önlenebilir

41) Sürtünme kayıplarını en aza indirmek için tesisatların buna göre düzenlenmesi sağlanabilir. Keskin dönüşler, filtre, regülatör, vana, çekvalf akullanımı, gereksiz fazladan atılan dirsek,manşon, nipel tarzı tesisat malzemeleri basınç kayıplarını arttırmaktadır. Borular seçilirken düşük sürtünme katsayılı olanları tercih edilmelidir.

42) Her işletmenin bir enerji politikası olmalı ve enerji verimliliği konusunda sürdürülebilir bir yol haritasının olması gereklidir

. BLOWER iç görüntü (2 Loblu)

Blower; motordan aldığı hareket ile dişliler vasıtası ile döküm gövde içerisinde rulmanlar ile yataklanmış birbirine ters yönde döner iki adet 8 şeklindeki çelik kanadı (rotor veya lobda denilir) döndüren pozitif deplasmanlı makinalardır (vidalı blowerlarda mevcuttur). Blower, emilen havanın yüksek debide ve düşük basınç da gönderilmesini sağlar (saatte belli bir metreküp hava akışı ile). Bu kanatlar iki veya üç loblu olabilir ve birbirlerine ters yönde dönerler (biri saat ibresi yönünde diğeri saat ibresi tersi yönünde). Dönen bu kanatçıklar emiş kısmından havayı vakum yaparak alır, içeride hapseder ve daha sonra çıkış tarafına doğru itekler. Her bir dönüşte/devirde bu çevrim dört kez tekrarlanır.

Üç kanatlı (loblu) gövdeler iki kanatlı gövdelere göre daha az titreşimli olarak çalışırlar. Üç kanatlı gövdelerde hapsedilen havayla çıkış da ki hava arasındaki basınç kademeli olarak eşitlenir. Blowerlar belli bir basınç veya vakum değerlerinde kullanılırlar. Çeşitli motorlar ile tahriği (elektrik, hidrolik, içten yanmalı) kayış-kasnak düzeneği, kaplin ve diğer elemanlar ile blowerın gövde içerisindeki rotora/mile ileterek üzerlerine bağlı kanatlar(loblar) vasıtası ile dönme hareketi yapar ve girişte hava emişi çıkışta hava gönderimi sağlanmış olur.

Blower Kanatları 3 Loblu

Blower’ ın hava basma kapasitesi; devrine ve karşı basınç durumuna göre değişmektedir. Gaz P1 basınçta ve T1 sıcaklıkta blower içerisine girer, hacim V’de sıkıştırılır ve P2 basınçta ve T2 sıcaklığında blower çıkışından gönderilir.

Kanatlar dönerken ne gövdeye ne de birbirlerine sürterler, üretici firma kendi toleranslarına göre boşluk miktarını verir ve kanatların hem gövde ile hem de birbirleri ile temas etmeden çalışmasını sağlarlar. Rotorların balansları imalat aşamasında kontrol edilir ve hassas bir şekilde balans ayarları yapılır.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Blower içerisine emilen havanın, bir filtreden geçirilerek verilmesi gerekmektedir aksi taktirde loblar ve gövde içerisine biriken pislikler aşınmalara yol açarak kapasitenin düşmesine yol açacaktır. Emiş ve basma kısmında ki tıkanıkların oluşabileceği düşünülerek mutlaka emniyet vanalarının bulunması veya akışı kontrol edip blowerı korumaya alan bir sistemin bulunması gerekmektedir. Blower kesinlikle ters çevrilmemelidir çıkış kısmında hava emilemez ise veya kirli hava emilir ise makinanın ömrünü daha erken tamamlamasına yol açacaktır. Blowerın emiş ve basma kısmı kesinlikle kapalı olacak şekilde çalıştırılmamalıdır.

Blower Genel Görüntü

Blowerın yağı sık sık kontrol edilmeli ve üretici firma tarafından belirtilen viskozitedeki ve uygunluktaki yağ kullanılmalıdır (kanatların yağlanmasına gerek yoktur). Yağ dolumu veya ilavesi esnasında miktarı seviye göstergesinin ortasına kadar olmalıdır. Blowera ne fazla ne de eksik yağ doldurulmalıdır. Yağlama rotora bağlı bir sıçratma diski ile sağlanır. Gövde içerisindeki kanatçıklara yağın karışmaması için gövde ile dişli arasında sızdırmazlık elemanları, yağ/hava segmanları bulunmaktadır. Rotor rulmanlarının yağlanması aynı bölmedeki yağ ile gerçekleşir.

Emilen havanın veya gazın sıcaklığı 20°C ve altında ise blowerın soğutulmasına ihtiyaç yoktur 20°C üzerindeyse ekstra bir soğutma sistemine gereksinim duyulur (kış aylarında donmayı önlemek için antifiriz kullanılır) ve tahliye sıcaklığı belli bir dereceyi geçmemelidir.

• Blower izole edilmeli
• Çalışırken herhangibir yeri sökülmemeli
• İlk çalıştırmada yağ seviyesi kontrol edilmeli eğer yok ise eklenmeli (üretici firma yağ verisine göre)
• Rutin yağ seviyesi kontrolü blower durdurulup yağın süzülmesi beklendikten sonra her iki karter (yağ deposu/tankı) içinde ayrı ayrı yapılmalıdır çalışırken yağ seviyesi kontrol edilmemelidir.
• Orijinal olmayan yedek parça kullanılmamalı
• Bağlantı cıvataları kontrol edilmeli
• Kayışlar aşırı gerdirilmemeli aksi taktirde motor, blower veya aktarım elemanları zarar görebilir
• Blowerın ters dönmesini önlemek için panosunda gerekli düzenlemeler yapılmalıdır
• Uzun süreli duruşlarda mutlaka yağ değişimi yapılmalıdır.
• Blower çalışmasının dengeli ve titreşimli olup olmadığı kontrol edilmelidir

Avantajları

• Blowerlar yağsız hava veya gaz verirler.
• Düzenli hava/gaz akışı sağlarlar
• Bakımı kolaydır
• Mil yatakları uzun kullanım ömürlerine sahiptir
• Düşük gürültü seviyesine sahiptir

Kullanılması Gerekenler

• Uygun bir susturucu
• Emiş kısmında filtre
• Titreşim için vibrasyon takozları
• Elastik bağlantılar
• Gerekirse çıkış havası soğutucusu
• Çek valfler
• Manometre, Termometreler

Blower’ın Tanımlanması

1. Tip
2. Seri Numarası
3. İmalat Yılı
4. Emilen gaz
5. Mutlak giriş basıncı P1 (mbar)
6. Giriş sıcaklığı T1 (°C)
7. Emme kapasitesi Q1 (m3/s)
8. Mutlak basma basıncı P2 (mbar)
9. Diferansiyel basınç P2-P1 (mbar)
10. Basma sıcaklığı T2 (°C)
11. Blower dönüş hızı n (rpm)
12. Emilen güç N (kW)
13. Motor gücü (kW)
14. Motorun dönüş hızı (rpm)
15. Gürültü seviyesi SPL (dB(A))

Bakımlarda Yapılması Gerekenler

Blowerınızı ilk devreye aldıktan belli bir saat sonra yapılması gereken bazı bakımlar bulunmaktadır. Daha sonra haftalık, aylık, 3 aylık, 6 aylık, 12 aylık ve yine üretici firma tarafından verilen çalışma saatine veya yılına göre de genel revizyona girmesi gerekmektedir.

• Yağ seviyesi kontrolü, gerekli ise eklenmesi
• Filtrelerin kontrolü ve temizliğinin yapılması
• Kayışların kontrolü (gerginlik, yırtılma, kırılma, deformasyon, incelme vs.) ve kayış spreyi sıkılması
• Yağ sızıntısının olup olmadığının kontrolü
• Elektrik motoruna yağ basılması (Etiket değerine göre)
• Basınç valflerinin kontrolü
• Üretici firma değerlerine göre zamanı geldiğinde yağ değişimi yapılması
• Genel gözlem yapılması, farklı seslerin kontrolü, titreşim kontrolü
• Motor ve blower (ekipmanları ile),çalışma alanı temizliği
• Kasnak/kaplin hizalanmasının yapılması
• Gerekli ise kayış/kasnak/kaplin değişiminin yapılması

            Bir rulmanın dağılıp dağılmadığı veya problem yaratıp yaratmayacağı birkaç gözlemden sonra kolayca ortaya çıkarılabilir.

Bunlar:

• Rulman içerisindeki milin dönmeyerek sıkıştığının görülmesi
• Mil dönmekle birlikte yatak içerisinden normalden çok farklı seslerin gelmesi
• Sıcaklık ve titreşim değerlerinin normalin çok fazla üzerinde olması
• Motor akım değerlerinin anormal yüksek çıkması
• Yatak veya rulmanda gözle görülür parçalanma/kırılma görülmesi
• Yatağın veya rulmanın renk değiştirmesi/koyulaşması

Eğer yukarıda yazılanlardan herhangi biri ile karşılaşılırsa sistemin bu şekilde çalıştırılmaması ve işletmeci ile görüşülerek ve acil olarak bu ürünlerin ambardan çekilerek veya dışarıdan temin edilerek en kısa sürede yenileri ile değiştirilmesi gerekmektedir.

RULMAN NASIL DEĞİŞTİRİLİR / ÇAKILIR?

Sıklıkla kullanılan “DİK RULMAN YATAKLARI/YUVALARI” (SNV, SNL serisi vb. yataklar) takımı içerisinde, rulman, yatak, germe/sıkma manşonu, tespit bileziği, keçe bulunmaktadır.

Peki bir rulman değişiminde nelere dikkat edilir ve rulman değişimi nasıl yapılır?

1. Rulmanlı yatak grubu değişimi için işletmeci haberdar edilir
2. Sistem durdurulur ve işlem bitirilesiye kadar çalışmaması sağlanır (Gerekli güvenlik önlemleri alınır)
3. Güvenlik önlemi için kilitli bakım şalterleri kullanılır ve anahtarı işi yapan personelde bulunur
4. Öncelikli olarak rulman, yatak, manşon, keçe, tespit bileziği komple çıkartılır
5. Yeni rulmanın geçirileceği mil yüzeyi kontrol edilir. Eğer manşonun oturacağı yüzey çok fazla aşınmış ise milin tadilatı için çıkartılır veya yenisi ile değiştirilir
6. Mil yüzeyi düzgün/temiz ise veya yenisi ile değiştirilmiş ise mildeki kir ve pislik temiz ve kuru bir bez ile silinir.
7. Mil çap toleransları manşonun kayarak geçmesine müsaade edecek şekilde verilmeli ve imalatı buna göre yaptırılmalıdır (mil sıcak bölgede çalışacak ise genleşmelerde düşünülerek tolerans ayarlaması yapılmalı ve eksi tolerans verilmelidir)
8. Manşon somunu ve tırnaklı kilit rondelası (somunun dönmesini önleyen) sökülerek rulmanın göbeğinden geçirilir, daha sonra yönlerine dikkat ederek önce tırnaklı rondela dışbükey kısmı rulmana bakacak şekilde manşona geçirilir ve daha sonra yine yönüne dikkat edilerek somunun pah açılmış yüzeyi yine rulmana bakacak şekilde birkaç tur çevrilir (çevirme esnasında somun fazla sıkılmamalı aksi taktirde rulman iç bileziğini sıkarak yuvarlanma elemanı arasındaki boşluğu azaltacak ve aynı zamanda manşonun milde kayarak ilerlemesi zorlaşacaktır)
9. Sistemin izin verdiği durumlarda direkt olarak manşon rulmanla birlikte mile geçirilir bazı durumlarda ise rulman mile sürülür sürülmez yatağın alt parçası rulmanla birlikte yerine kaydırılması gerekebilir (rulman, yatağın alt parçasının içine oturtularak birlikte sürülmesi gereken durumlar olabilir)
10. Burada tüm işlemler yapılırken temizliğe çok dikkat edilmelidir, kirli eldiven ile rulman ve diğer malzemelere dokunulmamalıdır. Rulman, mile geçirileceği esnada poşetinden çıkartılmalıdır. Herhangi bir nedenle bir yere gidilecek ise rulman, yatak vs. üzerleri temiz bir bez veya naylon ile kapatılmalıdır.
11. Yapılacak olan bu işlemlerde bilinmelidir ki rulman montajında uyulması gereken kurallar  ömrü belirlemektedir
12. Rulmanın çakılmasına/sabitlenmesine başlamadan önce yatağı ortalaması açısından iki adet tespit bileziği rulmanın her iki tarafına yerleştirilir (Bir milin yataklamasında 2 yatak kullanılıyor ise tespit bilezikleri sadece tek yatakta iki adet olacak şekilde yerleştirilir, diğer yatakta tespit bileziği olmaz sadece rulmanın ortalanması için ilk başta konulabilir fakat daha sonra çıkartılması gerekmektedir, bunun nedeni genleşmelerden kaynaklı milin bir tarafını sabit diğer tarafını kayar/hareketli yapmaktır)
13. Eğer rulman konik delikli oynak makaralı ise keski veya ay anahtarı yardımı ile germe/sıkma manşonu somunu saat ibresi yönünde döndürülür ve rulman makarası ile yuvarlanma yeri arasındaki boşluk (radyal boşluk) sentil/filler çakısı ile rulman katalog tablosundaki değere göre kontrol edilerek çakılır/sıkılır (pratik olarak rulman çakılmasından sıkılmasından sonraki kalması gereken minimum değer, çakmadan önceki değerin 1/3 ünden az olamaz) (Bir diğer yöntem rulmanın konik yüzey üzerinde kayma mesafesini tespit edilerek yapılmasıdır)

NOT: Boşluk miktarı yuvarlanma elemanının yuvarlanma yüzeyi ile arasında bir yağ filminin oluşumunu sağlayacak düzeyde olmalıdır.

14.  Eğer rulman konik delikli oynak bilyalı rulman ise sentil çakısı ile boşluk miktarı ayarlanmaz, Tork anahtarı ile manşon somunu tabloya göre sıkılır ve daha sonra ikinci bir tablodan alınan ölçüye göre istenilen açı değerince çevrilir.

15.  Daha sonra somunun gevşememesi için tırnaklı rondela (somun kilidi) somun üzerindeki kanallardan en yakın olanına tornavida, keski vb. aletlerin yardımı ile yuvaya oturtulur.

16.  İki parçalı yatakların sağlı sollu kanallarına keçeler yerleştirilir ve milin oturma yerleri kuru sürtünmeyi engellemek için hafiften yağ sürülür  (keçelerin öpüşme yüzeylerinde bulunan çıkıntılara dikkat edilir)

17.  Keçeler takıldıktan sonra yatak içerisine basılacak gresten biraz alınarak rulmanın makarasına/bilyasına sürülerek yağ filminin oluşması sağlanır ve ilk devirlerde yuvarlanma elemanlarının yuvarlanma yüzeylerine baskı yapması ve deformasyona uğraması engellenmiş olur

18.  En son olarak yatağın üst kepinde/kapaginda bulunan tırnaklar yatak alt parçasında bulunan deliklere gelecek şekilde yönüne dikkat edilerek oturtulur ve civatalar sıkılır.

19.  Aynı işlem diğer rulmanlı yatakta da tespit bileziği olmadan uygulanır.

20.  Yatağın gresörlüğünden uygun gres basılarak işlem tamamlanır (gresörlük kirlenmemesi için plastik muhafazaları takılır)

21.  Sistem haberli bir şekilde çalıştırılarak kontrol edilir ve genel olarak gözlemlenir

NOT: Eski rulman, manşon, keçe, tespit bileziği kesinlikle kullanılmaz hurda metal atık kutusuna atılır. Yatak eğer yıpranmamış ise ve rulmanın dış bileziğinin oturduğu yüzeyde aşınma, dönme olmamış ise temizlenerek daha sonra tekrar kullanılabilir (yatak eski değil ve yıpranmamışsa).

Kullanılan yağlı üstübüler veya bezler kontamine atık kutularına atılarak bertaraf edilir.

Lastik Nedir?

Ana malzemesi kauçuk olan ve kauçuk içerisine kord bezi, çelik teller ile takviye edilen, çeşitli kimyasal maddelerin hazırlanmasıyla oluşan, aracın yol ile temasını sağlayan en önemli parçasından biridir

Lastik yoldaki girinti-çıkıntılarda titreşimi, darbeleri önleyerek konfor sağlayan ve parça hasarlarını önlemede büyük önemi olan bir parçadır.

Araçlarda kullanılan lastikler yol tutuşu, kayma, savrulma, zıplama, fren mesafesi, direksiyon hakimiyeti ve daha bir çok durumdan ötürü güvenlik açısından büyük önem arz etmektedir. Lastik deyip geçmemeliyiz, kontrollerini düzenli yapmalıyız ki yola çıktığımızda bizi yarı yolda bırakmasın ve güvenliğimizi sağlasın.

Lastiğin 5 ana Bölgesi bulunmaktadır;

1. SIRT
2. OMUZ
3. YANAK
4. DAMAK
5. KARKAS

kısımlarıdır.

LASTİK MALZEMELERİ

1. KAUÇUKLAR
2. KORDLAR
3. KİMYASALLAR

1) KAUÇUKLAR

1. TABİİ KAUÇUK
2. SENTETİK KAUÇUK

2) KORDLAR

                 A                                                                 B

ORGANİK FİBER                                     İNORGANİK FİBER

RAYON                                                       ÇELİK

NAYLON                                                     FİBERGLAS

POLYESTER

3) KİMYASALLAR

• DOLGU MADDELERİ
• İŞLENİRLİĞİ KOLAYLAŞTIRICILAR
• YUMUŞATICILAR
• BOZULMAYI ÖNLEYİCİLER
• KATKI MADDELERİ
• UYARICILAR
• PİŞİRİCİLER
• HIZLANDIRICILAR

Lastik Alınırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

• Lastiğin Markasına
• Ebadına
• Jant Çapına
• Yük İndeksine
• Hız Durumuna
• Yol Durumuna (yol, kar, arazi)
• Üretim Tarihine
• Yapısının radyal veya çapraz (konvansiyonel) katlı oluşuna
• Aracın Özelliklerine (ağırlık, tork, güç)

Lastikleri Daha Uzun Süre Nasıl Kullanabiliriz, Nelere Dikkat Etmeliyiz ?

• 15 günde bir lastik basınçları kontrol edilmelidir
• Lastiklerin balansına ara ara baktırılmalıdır
• Her lastik değişiminde subapı değiştirilmelidir
• Aracın ön düzen ve rot ayarları kontrol ettirilmelidir
• İşe göre uygun lastik seçilmelidir (yük taşıma, yolcu taşıma vs.)
• Ağır  yükle sıcak havalarda sürat yapılmamalıdır
• Yük miktarına ve yükleme biçimine dikkat edilmelidir
• Değişik yapılardaki (çapraz,radyal, değişik ebatlar vs.) lastikler kesinlikle aynı dingil üzerinde eşleşmemelidir
• Dört çekerli araçlarda dört lastikte aynı olmalıdır
• Araçlarda zaman zaman (10.000 km de bir) ön-arka ve sağ-sol lastikler aşınmaların aynı olması ve ömrünün daha uzun olması için yer değiştirilmelidir (rotasyon yapılırken çekiş akslarındaki lastikler sağ-sol değiştirmeden serbest aksa, serbest akstaki lastiklerin ise çaprazlama olarak çekiş aksına takılmalıdır)
• Kaldırım tarzı ve sivri yerlere çıkılmamalıdır
• Bozuk yollarda düşük hızda seyir gerçekleştirilmelidir
• Araç uzun süre aynı konumda park edilmemelidir
• Uzun yolda ve araç dolu iken lastik hava basıncı 2 PSI artırılmalıdır
• Karlı ve buzlu yollarda lastik basıncı düşürülmemelidir
• Bijon somunları ayda bir kontrol edilmelidir
• Lastiğe kimyasal ürünler sürülmemelidir
• Uygun ebatta lastikler kullanılmalıdır
• Diş derinlikleri 1.6 mm’ ye düşen lastikler mutlaka değiştirilmelidir
• Stepne lastik basıncı düzenli kontrol edilmelidir
• Araç üreticisi tarafından belirtilmiş lastik ve jantlar kullanılmalıdır
• Ani ve sert frenden kaçınılmalıdır
• Çukur ve tümseklerden geçerken yavaş geçilmeli park ederken bu yerlerden sakınılmalıdır
• İç lastiksiz (tubeless) lastikleri tubeless janta takılmalıdır (Halk dilinde “Dubleks” olarak geçer)

“Binek ve hafif ticari araçlara yönelik kullanılmış veya kullanılmamış (yedek-stepne dahil) lastikler üretim tarihinden sonra on (10) yaşını doldurmuş ise, gözle görünür herhangi bir hasara veya şekil bozukluğuna sahip olmasa dahi ya da diş derinliği kullanım için yeterli gözükse dahi yenileri ile değiştirilmelidir. “

Lastik Nasıl Okunur?

Örnek olarak:

185/ 75 R 14

• 185 : Kesit Genişliğini
• 75 : Kesit Oranını
• R : Lastiğin Radyal Olduğunu
• 14 : Jant Çapını

göstermektedir.

Lastik Rotasyonu (Değişimi) Nasıl Yapılmalıdır?

ÖNEMLİ: ÖN VE ARKA LASTİK EBATLARI FARKLI İSE LASTİKLER ÖN ARKA ŞEKLİNDE DEĞİL SAĞLI SOLLU DEĞİŞTİRİLMELERİ GEREKMEKTEDİR.

Lastik Son Kullanma Tarihi

Lastiklerin yanağında damgalanmış 4 rakamlı bir sayı görünür bu sayının ilk ikisi lastiğin üretim haftasını son ikisi üretim yılını göstermektedir. Mesela 1409 sayısı lastiğin 14. hafta ve 2009 yılında üretildiğini göstermektedir yani Nisan 2009.

Lastiklerin raf ömrü ortalama 5 yıldır çok iyi saklama koşullarında bu ömür artabilir.

JATMA (Japan Automobile Tyre Manufactures Association = Japon Otomobil Lastiği Üreticileri Derneği) :

“Binek ve hafif ticari araçlara yönelik kullanılan ve yedek lastikler üretim tarihlerinden itibaren 10 yaşını doldurmuşsa gözle görünür veya şekilsel bir bozukluk olmasa dahi diş derinlikleri yeterlide olsa yenileri ile değiştirilmeleri gerekmektedir” demektedir.

Lastikler örneğin 1 yıl önce üretilmiş ve yeterli/uygun saklama koşullarını sağlamış ise doğru kullanım ile 9 yıl daha ömürleri bulunmaktadır.

 Lastiklerin yanaklarında çatlama olursa, diş derinlikleri çok fazla düşmüşse, fazla km yapılmışsa, park halinde çok uzun süre bekletilmişse, engebeli/darbe gören yerde uzun süreler çalışmışsa, yanaklarda şişkinlik meydana gelmişse, lastik basınçaları yeterli ve olması gereken düzeyde değilse, sertleşmeye başlamışsa lastiğin veya kastiklerin değiştirilme vakitleri gelmeye başlamış demektir. Burada kullanım çok önemlidir, lastiğin markasıda ömrünü belirler kalitesiz üretim yapılan lastiklerin ömrü çok daha kısadır.

NOT: Lastiğin yanağında kullanılan lastik için izin verilen azami basınç değerleri bulunmaktadır. Bu basınçlar lastikten lastiğe değişmektedir ve lastikler farklı hava basınçları için tasarlanmıştır.

HIZ İNDEKSİ

Maksimum yükte yapılacak en yüksek hız limiti aşağıdaki tabloya bakılarak seçilir. Bir lastiğin azami hizmet hızını gösterir

YÜK İNDEKSİ

Bir lastiğin,  üretici firma tarafından belirlenen hava basıncında şişirilmiş durumdayken taşıyabileceği azami yükü gösterir. Yük endeksleri ve hız sembolleri lastiğin her iki yanağında da bulunmaktadır.

Lastik Hava Basıncı Ne Kadar Olmalıdır?

Lastiklerin uygun bir hava basıncı ile hava basılması bakımın en önemli kısmıdır. Lastik kenarlarında azami hava basıncı yazar ve bu basınçtan daha fazla lastik şişirilmemelidir. Lastiklerinize ne kadar hava basılacağını en iyi üretici firma tarafından tavsiye edilen değerler kadar basmaktır. Bu ölçüler araç kullanım klavuzlarında mevcuttur. Lastiklere hava basarken lastiğin SOĞUK olmasına dikkat ediniz (1 Km veya 1 saatten da az kullanılmış durumdayken). Lastik hava basınçları 15 günde bir stepneler dahil kontrol edilmelidir.

PSI = pound/inç²

( 1 bar = 14.5 psi = 0.1 MPa = 100 KPa = 1.02 Kgf/cm²)

 REV1

Aracınızın kış bakımlarını yaptırmadan yola çıkmamanızı tavsiye ederiz. Emniyet, alacağınız bu küçük önlemlerle artacak ve daha güvenli bir sürüş sağlayacaktır. Kış bakımları, yaz bakımları gibi önem arz etmektedir. Yağmurlu, sisli, karlı, soğuk havalarda araç kullanımı hem daha zor hemde daha risklidir. Soğuk hava şartlarında aracın hakimiyeti normal hava şartlarına göre daha zordur, bundan dolayı kış bakımlarını düzenli yapmamız veya yaptırmamız gerekmektedir. Yaptırılmayan her bakımın daha büyük masrafları da beraberinde getireceği unutulmamalıdır.

Kışlık Bakımlarda Neler Yapılmalıdır?

1) Motor soğutma suyuna soğuk hava koşularından etkilenmemesi için antifiriz konulmalıdır. Antifiriz kışın suyun donmasını önler ve yaz-kış kullanılması gereklidir. 2 yılda bir soğutma suyu komple boşaltılıp yerine yeni soğutma suyu eklenmelidir. Antifiriz, soğutma sistemini korozyona karşı korur ve mutlaka ölçtürülmesi gerekmektedir

2) Aracın lastik ebatlarına uygun zincir bulundurulmalıdır (Her zaman çekiş yapan lastiklere takılmalıdır)

3) Cam suyu antifrizli olmalıdır (alkol içermeyen silecek sıvısı kullanılmalı)

4) Silecek lastikleri kontrol edilmeli gerekli ise değiştirilmelidir (cam sileceklerinin korunması için altına karton konulmalıdır, yılda veya iki yılda bir silecek lastikleri değiştirilmelidir)

5) Tekerlek lastiklerinin diş derinlikleri kontrol edilmelidir (kabak diye tabir edilen lastikler kullanılmamalıdır)

6) Buğulanmadan dolayı yeterli bir görüşün elde edilmesi için arka camdaki rezistansın çalışır durumda olduğu kontrol edilmelidir

7) Motor yağı ve yağ filtresi kontrol ettirilmelidir

8) Kalorifer ve klima bakımları mutlaka yaptırılmalıdır. Kalorifer hortumları kontrol edilmelidir

9) Farlar, yanmayan lambalar kontrol edilmelidir değişmesi gerekenler değiştirilmelidir

10) Fren hidroliği, balatalar kontrol edilmelidir

11) Buji kabloları kontrol edilmelidir

12) Aküler kontrol ettirilmeli akü zayıfsa şarj edilmelidir. Kutuplar ve kablo baş kısımları tel fırça ile temizlenmelidir. Kapakları açılıyorsa akü içerisindeki elektrolit seviyesi kontrol edilmeli eksikse saf su ilave edilmelidir.

13) Karlı ve soğuk havalarda (hava sıcaklığının 7 derece ve altında olduğu durumlarda) Kış Lastiği kullanılmalıdır. Kasım gibi kışlık lastik mayıs gibi yazlık lastik takılmalıdır. Yaz aylarında mutlaka kışlık lastik sökülmelidir. Kış lastikleri 10 cm kar kalınlığına kadar etkili olabilmektedir bunun üzerindeki kar kalınlıklarında mutlaka zincir veya palet kullanılmalıdır

14) Araçta bulundurulması gereken diğer malzemelerinde hazır tutulması gerekmektedir. Bunlara örnek vermek gerekirse; İlk yardım çantası, yangın tüpü, camlar için buz küreyici (veya buz çözücü sprey), çekme halatı, takoz, el feneri (pilsiz), battaniye, yedek ampul/sigorta, uyarı levhaları( reflektör vb.), içme suyu, zor durumda kullanmak üzere enerjili gıdalar, bazı ilaçlar, dolu yakıt bidonu, eldiven, akü takviye kablosu

15) V-Kayışı kontrol edilmeli (yazın süner kışın çeker ve sisteme zarar verebilir)

16) Lastik basınçları kontrol edilmelidir

17) İyi bir görüş için aracın aralıklarla yıkanması ciddi kaza risklerini önleyecektir. Kirli camlar, farlar, lambalar kaza riskini artıracağı gibi sürüş performansını düşürecektir. Karlı yollarda yapılan tuzlama çalışması aracın paslanmasına yol açar bundan dolayı aracın yıkanması aracın paslanmasını önleyecektir (2-3 haftada bir araç yıkanmalıdır)

18) Sık sık yağ seviyesi ve durumu (partikül durumu) kontrol edilmelidir

19) Hava Filtresi kontrol edilmeli temizlenecek durumda ise temizlenmeli aksi durumda değiştirilmelidir

20) Fiskiyelerin kireçlenmeden dolayı kapanan uçları iğne ile açılmalıdır

21) Kasko ve Trafik sigortası gününün dolmamasına dikkat edilmelidir

NOT: Donan cama kesinlikle sıcak su dökülmemelidir. “EMNİYET KEMERİNİZİ” kendiniz ve aileniz için “MUTLAKA” takınız

      Rüzgardan enerji üretilmesi son zamanlarda dünyada çok sık konuşulan konulardan bir tanesidir. Rüzgardan enerji üretilebildiği gibi, güneşten, jeotermal, gelgit (dalgadan), nükleer olarak ve bilinen diğer enerji kaynakları yani termik santraller (doğalgaz, fuel-oil, taşkömürü linyit, motorin, jeotermal) hidroelektrik santrallerinden de elektrik üretimi yapılabilmektedir. Önümüzdeki yıllarda fotosentez yolu ile enerji üretimi çalışmaları gerekli teşviki alırsa iyi bir konuma gelme olasılığı yüksektir.

Rüzgar gücünden elektrik enerjisi üretilmesi son yılarda Dünya’da büyük yatırımlarla birlikte her geçen gün artmaya devam etmektedir. Bugün itibari ile Danimarka elektrik üretiminin %19 unu, İspanya ve Portekiz %13 ünü, Almanya %7 sini rüzgar gücünden gerçekleştirmektedir. Çalışmalar hükümetlerinde destekleriyle ve teşvikleriyle hergeçen gün artmaktadır. Rüzgar gücünden enerji üretimi çevreye herhangi bir zararı bulunmamakta ve sera gazı etkisi yaratmamaktadır. Rüzgarın gücünden, rüzgar türbinleri, yel değirmenleri, yelkenli gemiler vs… faydalanmış ve her geçen günde daha fazlasıyla yararlanılmaktadır.

Rüzgar enerjisinin kurulu gücü 2012 yılı başı itibari ile ülkemizde 1800 MW (megavat) a ulaşmıştır. Rüzgarın gücünü kullanarak enerji yönünden dışa bağımlılığı bir nebze azaltmaktadır. Gelecek vadeden bu enerji aynı zamanda çevre dostu, temiz ve doğada epeyce bulunması ayrı avantajlarındandır. Rüzgar enerjisi süreksiz olmamakla birlikte enerjinin depolanması konusunda dezavantajları vardır fakat hiç değilse rüzgarlı havalarda bu gücün boşa gitmesi önlenmiş olacaktır. Türkiye’ nin enerjideki genel kurulu kapasitesi 50.000 MW’ a (megavat) ulaşmıştır. Şuan itibari ile 49 adet rüzgar türbinü devrededir, 13 adet türbin ise inşaat aşamasındadır. Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından olan Rüzgar Enerjisinin (RES yani Rüzgar Enerji Santralleri) katkısı her geçen gün artmaktadır.

Rüzgar Türbini Çalışma Sistemi Nasıldır?

Türbin; bir akışkanın gücünü kullanarak dönme hareketi vasıtası ile hareketi Generatöre gönderip işe çeviren bir ekipmandır (Hareket enerjisi, elektrik enerjisine dönüştürülüyor). Akışkan Türbin kanatçıklarına çarpar ve kanatçıkların göbeğinde bulunan mil vasıtası ile mekanik işe dönüşür.

Üretilecek enerjinin miktarı rüzgarın hızına ve rüzgarı oluşturan hava kütlesine bağlıdır. Rotor kanatları rüzgarın etkisiyle dönmeye başlaması için oldukça yüksek bir yere monte edilmelidir. Kanatlar rüzgarın gücüyle dönmeye başlar, kanatların bağlı olduğu göbekte bulunan mil dönme hareketini dişli kutusuna iletir. Burada dişli kutusu bir aktarma görevi üslenmektedir yani 40-50 tur/dak da kanat dönerken generatörün hızı 1000-1500 tur/dak olmaktadır. Bundan dolayı kanat mili ile generatör arasına dişli kutusu konulmakta düşük devirden yüksek devirlere aktarım yapılabilmektedir. Bu sayede kinetik enerji elektrik enerjisine çevrilir. Kanat açıları otomatik olarak rüzgara göre ayarlanarak maksimum rüzgar gücü sağlanmaya çalışılır. Generatör elektriği üretir ve elektriği trafo ve şalt donanımına oradan da kablolar aracılığı ile elektrik hatlarına iletir.

Elektriğin devamlı aynı güçte üretilememesinin veya istenilen verimin sağlanamamasının çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Bunlardan bazıları, rüzgarın hızının her zaman aynı olmaması, kanatçıklarda oluşan problemler, zamanla aşınmaların artması ve güçte azalmaların meydana gelmesi, bakımlarının düzgün yapılmaması, dişli kutusunun uygun seçilmemesi, Titreşimler, Türbinin Aerodinamik yapısının uygun olup olmaması, kanat sayıları, açı kontrol sistemlerinin durumu vs…

Rüzgar Türbinleri Türkiye’ de Nerede Bulunmaktadır?

Türkiye Rüzgar Atlası (REPA) incelendiğinde, Ege, Marmara ve Doğu Akdeniz bölgelerinde potansiyelin yüksek olduğu görülmüştür. Türkiye’de rüzgar türbinlerinin kurulu olduğu yerlerin başında İzmir, Manisa, Aydın, Tekirdağ, Edirne, Balıkesir, İstanbul, Çanakkale, Mersin, Osmaniye ve Hatay gelmektedir.

Rüzgar Türbini Parçaları Nelerden Oluşmaktadır?

Rüzgar Türbini ana bileşenleri olarak; Kule, Rotor Kanatları, Rotor Göbeği, Rotor Yatakları, Ana Mil, Ana Gövde, Dişli Kutusu, Generatör, Kanat Açı Kontrol Sistemi, Güç Konvertörü, Trafo, Fren Sistemi, Kaporta Muhafazası, Kablolar, Vidalar olarak gösterilebilir. Toplam maliyetin büyük kısmını Kule, Rotor Kanatları ve Dişli Kutusu oluşturmaktadır (Yaklaşık %61’ i).

Rüzgar Türbini Üretici Firmaları Hangileridir?

Rüzgar Türbini üretici firmaları Vestas, GE Energy, Gamesa, Enercon, Siemens Wind, Suzlon, REpower, Nordex olarak başı çekmektedirler. Rotor kanatları, Dişli kutuları, Generatörler, Kuleler, Kontrol Üniteleri yine bu firmalar veya belli başlı diğer firmalar tarafından üretilip bu firmalara tedarik sağlamaktadırlar.

Türbinlerin parçalarının büyük bir kısmı yurtdışından ithal edilmektedir. Türbinler için EPDK (Enerji Piyasası Denetleme Kurulu) ya lisans başvuruları yapılmakta ve incelemelerden ve değerlendirmelerden sonra uygun bulunanlara lisans verilip kuruluma başlanmaktadır.

Rüzgar Gücünden En Çok Hangi Ülkeler Yararlanmaktadır?

Çin, yaptığı yatırımlarla toplam kapasitesini 45 GW’a çıkartarak ABD ile aynı seviyeye gelmiştir. Almanya da rüzgardan enerji üretimi ihtiyacının %6 sını karşılamaktadır. İspanya, ABD, Danimarka, Birleşik Krallık, Hindistan, Hollanda, İtalya, Japonya ve Çin’dir. 2020 yılında dünyada elektrik üretiminin %12 sinin RES ten yani rüzgar enerji santrallerinden karşılanması öngörülmektedir.

Rüzgar Türbinü Maliyeti Ne Kadardır?

1MW kurumun için gerekli olan maliyet 1,2 Milyon Euro civarındadır

Maliyetleri Belirleyen Faktörler Şunlardır:

1)     Tesis Edilecek Arsa Maliyeti

2)     Kurulum Giderleri (Türbin, İşçilik, Alt Yapı, Şebeke Bağlantısı, Proje Yönetimi, Sigorta, Resmi Maliyetler vs..)

3)     İşletme Ve Bakım Maliyetleri (Türbin yaşlandıkça maliyeti de artmaktadır)

4)     Türbin Çalışma Ömrü

5)     İletim Maliyeti

6)     Kapasite Faktörü

7)     Diğer Maliyetler

Rüzgar Türbini Özellikleri/Faydaları Nelerdir?

Yenilenebilir bir enerji kaynağıdır

Çevreye hiçbir zararı yoktur, çevrecidir (karbon emisyonu sıfır dır)

Hava kirliliğini azaltır

Dış ülkelere bağımlılık azalır

İstihdam yaratarak işsizliğin azaltılmasını sağlar (işçilik, bakımlar)

Elektriğin götürülemediği uzak yerlerde büyük rahatlık sağlar ve maliyet düşer

Yakıt tüketimini düşürmek için neler yapılabilir?

Düşük yakıt tüketimi için bazı kurallara uymalıyız. Bu kurallara uzun süre riayet edilirse kısa ve uzun zamanda yakıt sarfiyatı minimum düzeyde olacağından daha az para harcanacak ve masraflar azalacaktır. Otomobil kullanırken önemli olan aracı tam performansında ve minimum yakıt sarfiyatında kullanmaktır. Bu kurallar aşağıda sıralanmış olup uyulduğu taktirde ne kadar yakıt tasarrufu yapıldığı da kullanıcının yaptığı testlerde ortaya çıkacaktır.

1)    Aracın uygun devirde kullanılması gerekmektedir (ne düşük nede yüksek), istisnalar dışında yüksek devirlere çıkılmamalıdır (2000-3000 devir aralığında).

2)    Işıklarda dururken ani çıkışlardan kaçınılmalıdır.

3)    Araç hareket halinde iken devamlı frene basılmamalıdır. Risk önceden görülüp gaz pedalından ayak çekilmeli ve aracın fren yaparak değil de gaz vermeyerek ve hatta vites düşürerek yavaşlaması sağlanmalıdır. Her frene basmada tekrar aynı hıza ulaşana kadar yakıt tüketimi artmaktadır.

4)    Araç yol müsaitse düşük viteste kullanılmamalı uygun olan yüksek viteste kullanılmalıdır (Araç hız kazanır kazanmaz vites yükseltilmeli). Düşük viteste (1 ve 2) araç daha fazla yakıt harcamaktadır. Araç hızlandırılıp orantılı olarak yüksek vitese geçilmelidir (yüksek vites düşük devir).

5)    Aracın bakımları zamanında yaptırılmalı, zamanında yağ değişimi, filtre değişimi yaptırılmalıdır. Zamanında değiştirilmeyen Hava filtresi motoru boğacağı gibi yakıt sarfiyatını arttıracaktır. Yağ değişimi ile motor temiz bir yağ ile çalışacağından sürtünmeler azalacak, motorun ısınması azalacağından yakıt tüketimi azalacaktır.

6)    Araç ilk çalıştırıldığında rölantide fazla çalıştırılmamalı (Yazın 30-40 saniye, kışın 1-2 dakika). Rölantide çalışan araç devirli çalışmadığından soğuk olan pistonun genleşip silindir çeperine oturarak vuruntu yapması önlenmiş olacak ve silindir içerisinde iyi bir yağlama yapılacağından hem yakıt tasarrufu sağlanmış olacak hem de motor ömrü uzamış olacaktır (Uzun süre rölantide çalıştırılmamalıdır araçla yola çıkıldığında da motor ölçülü olarak ısıtılmalıdır)

7)    Lastik basınçları sık sık kontrol ettirilmeli/edilmelidir. Düşük lastik basınçları yol ile sürtünmeyi arttıracağından yakıt tüketimini arttıracaktır (Lastik soğuk iken hava basıncı kontrol edilmelidir)

8)    Kar lastikleri yaza doğru mutlaka değiştirilmelidir.

9)    Yakıt, lisanslı akaryakıt istasyonlardan alınmalıdır. Bu istasyonlar ucuza sattıkları yakıtın içerisine farklı kimyasallar atabilmektedirler. Bu da hem motora zarar verebilmekte hem de motor içerisinde uygun yanma gerçekleşmeyeceğinden yakıt sarfiyatı artabilmektedir.

10) Klima hava sıcak değilse çalıştırılmamalıdır aksi taktirde yakıt tüketimi artacaktır (Klima çalıştırılmadan önce içerideki sıcak havanın dışarı atılması için pencerelerin açılması ve sıcak havanın önce dışarı çıkması beklenmelidir).

11) Benzin ne zaman alınmalı/ hangi saatlerde alınmalı sorusuna cevap ise Yaz aylarında sabah,akşam, gece, alınmalıdır böylece daha yoğun/ağır bir benzin alınmış olunur yani soğuk saatlerde benzin alınmalıdır.

12) Depo gerekmedikçe deponun ağzına kadar doldurulmamalıdır.

13) Araç içerisinde, bagacında gerekmedikçe ağır malzemeler bulundurulmamalıdır, ağırlık yakıt sarfiyatını arttıracaktır. Otomobildeki her türlü ağırlık yakıt tüketimini arttırır.

14) Ani kalkışlar ve duruşlar yakıt tüketimini arttırabilmektedir.

15) Normal seyir esnasında aracın camları kapalı tutulmalıdır (Açık camlar yakıt sarfiyatına yol açar).

16) Motor durdurulmadan önce vites boşa alınmalı daha sonra araç durdurulmalıdır.

17) Araç mümkün oldukça uzak mesafelerde kullanılmalı çünkü kısa mesafelerde yakıt tüketimi daha fazla olacaktır.

18) Yokuş aşağı araç viteste iken inerken ayak gaz pedalından çekilmelidir, böylece yakıt tasarrufu sağlanacaktır (Vites kesinlikle boşa alınmamalıdır ve kontak kapatılmamalıdır (fren tutmaz) bunlar tehlike yaratacaktır)

19) Yokuş yukarı çıkarken yüksek vites tam gaz yerine, düşük vites yarım veya çeyrek gaz yapmak yakıt tasarrufu sağlar.

20) Viraja gelmeden önce veya ışıklara gelmeden önce kırmızı ışığın yanacağı dikkate alınarak aracın gaz pedalından ayak çekilir böylece gaza basıp sonra tekrar fren yapma derdinden kurtulunur.

21) Otomobil trafiğin durumuna göre kullanılmalıdır, bu şekilde ani fren veya ani hızlanma yapılmamış olur.

22) Öndeki araç ile yeteri kadar takip mesafesi bırakılması yine ani fren ve tekrar hızlanma durumunu ortadan kaldırır.

23) Otomobilin Aerodinamik yapısını bozacak eklentilerden kaçınılmalıdır.

24) Hız sabitleyiciler sadece düz yollarda kullanılmalıdır.

25) Uzun süre hareketsiz kalınacaksa motor kapatılmalı, rölantide çalıştırılmamalıdır.

26) Arac park edilirken zorlu manevralardan kaçınılmalıdır, tek seferde park edebilecek şekilde aracın pozisyonu ayarlanmalıdır.

27) Depo yeni doldurulmuş ise otomobilin burnu yokuş aşağı park edilmeli ve gölgede bırakılmalıdır.

28) Çok yoğun ve ilerlemeyen trafikte araç durdurulmalıdır.

29) Otoyolda araç sabit hızda kullanılmalıdır.

30) Gaz pedalının altında yumurta varmış şekilde ayak basılmalıdır.

Ayrıca; Aracın hızı arttıkça yakıt tüketiminin de artacağını unutmamalısınız, 100 km den sonra yakıt sarfiyatı daha fazla olacaktır. Agresif araç kullanmakta yakıt sarfiyatını arttırmaktadır.

Rev1

Aracın “Acil” durumda ya da “Yaz Tatiline” giderken yolda bırakması veya maddi külfete sokması istenmiyorsa dönem başında bakımlarının yaptırılması gerekmektedir. Bu yaptırılan bakımlar kişiye çok rahat bir tatil imkanı sağlayacak veya acil durumlarda yolda kalma derdinden kurtaracaktır.

Bu Bakımlardan Bazıları Şunlardır:

1)     Soğutma Sistemi

Motorun hararet yapması istenmiyorsa soğutma suyu iki yılda bir tamamen boşaltılıp tekrar doldurulmalıdır. Soğutma suyu seviyesi kontrol edilmelidir. Genel olarak antifiriz + su karışımı %50 + %50 olmalıdır. Radyatör soğumadan kapağı kesinlikle açılmamalıdır. Kayış, kelepçe ve hortumlar kontrol edilmelidir. Radyatör suyu yetersiz ise veya kaçak var ise motorun hararet yapmasına neden olur. Antifiriz seviyesi yaz-kış aynı olmalıdır. V Kayışı yazın esneme yapar bundan dolayı belli oranda gerdirmek gerekir.

2)     Yağlama Sistemi

Motorun yağı ve yağ filtresi otomobil firmalarının kataloglarında belirtilen periyotlarda değiştirilmelidir. Değişim zamanı birkaç ay sonra ise tatile çıkmadan önce yaptırılmalıdır. Sık sık motor yağ seviyesi kontrol edilmelidir, yağ seviyesi motor durmuşken ve birkaç dakika bekledikten sonra yapılmalı, yağ çubuğu üzerinde minimum ve maksimum çizgisi arasında olduğu kontrol edilmelidir. Eğer azalma varsa belirtilen seviyeye kadar aynı markada, cinste yağ ilave edilmelidir. Aracın çalışacağı iklim koşuluna göre motor yağı kullanılmalıdır. Soğuk iklimlerde viskozitesi düşük yani 5W, 10W, 20W gibi ince motor yağı seçilmeli sıcak iklimlerde ise 40, 50 vs gibi yüksek viskoziteli yani kalın yağ kullanılmalıdır bu sayede Akü’ de daha az zorlanacaktır. Multigrade, yani çoklu viskoziteye sahip dört mevsime de uygun yağlar kullanılmalıdır (10W/40, 20W/50, 15W/40 gibi).

3)     Klima Sistemi (Air Conditioning)

Yaz sıcağında en fazla klimaya ihtiyaç duyulur, klima gazı kontrol ettirilmeli eksikse tamamlanmalıdır, polen filtresi değiştirilmelidir bu sayede hava bakterilerden arındırılmış olur. Bu bakteriler alerjik duyarlılığı olan insanları etkilemektedir. Klima kompresör yağı ve fanlar kontrol edilmelidir. Filtreler, tozlu yerlerde çok fazla kullanılıyorsa daha sık aralıklarda değiştirilmelidir.

4)    Tekerlekler ve Lastikler

Eski Lastikler ile yola çıkılmamalıdır, yedek lastik (Stepne) kontrol edilip gerekliyse şişirilmeli ve hava kaçırıp kaçırmadığı kontrol edilmelidir. Lastik dişleri fazla aşınmış ise yeni lastik alarak değişimi yapılmalıdır. Lastik basınç değerleri kataloglarda bulunmaktadır katalog değerlerine bakarak lastiklerin basınçları sık sık kontrol edilmelidir. Lastik basınçları yazın kendiliğinden artabilir, 10.000 km de bir öndekiler arkaya arkadakiler öne takılmalıdır, balans ayarları yaptırılmalıdır. Lastiklerin durumu kötü ise yol tutuşu azalacağından tehlike arz edebilir ve yakıt sarfiyatını arttırır. Karlı yollarda lastik diş derinlikleri yol tutuşu açısından daha fazla, yazın ise diş derinliği 3 mm olmalıdır. Kışlık lastikler yazın kullanılmamalıdır. Lastik eskidikçe çekişi azalır.  Tüm lastikler aynı ebatta ve aynı yapıda olmalıdır. Rot-Balans ayarı yapılmalıdır. Kış şartlarından sonra aracın ön takımlarında bazı sorunlar ortaya çıkar, süspansiyon ve amortisörlerde problemler oluşabilmektedir bunlara dikkat edilmelidir.

5)    Cam Silecekleri ve Cam Suyu

Araç kullanırken sileceklerin iyi bir şekilde çalışmaması görüş açısını kısıtlamaktadır. Güvenli bir sürüş için silecek lastikleri ve cam suyu kalitesi güvenli bir sürüş için gereklidir. Kalitesiz cam suları cam yüzeyinde leke yaptığı gibi araç içerisine pis kokuların gelmesine sebebiyet vermektedir bu yüzden yazın hazne içindeki eski camsuyu yazlık camsuyu ile değiştirilmelidir.  Silecek lastikleri yazın daha fazla aşınmaya maruz kalmaktadır bundan dolayı kontrol edilmeli ve gerekli ise değiştirilmelidir. Fıskiyeler kontrol edilmelidir.

6)    Motor Çalışma Sistemi

İyi bir motor performansı için yakıt, hava, yağ filtreleri zamanında değiştirilmelidir (Diğer türlü yakıt tüketimi artar, motor boğulur). Kötü bir rölanti ve avans ayarı motor gücünün düşmesine neden olabilir. Bujiler de temizlenmelidir.

7)    Fren Sistemi

Fren ve direksiyon hidrolikleri kontrol edilmelidir. Fren hidroliğinin seviyesi de minimum ile maksimum arasında olmalı, balatalar kontrol edilmelidir. Kampanalı sistemlerde arka balataların durumunu anlamak için otomobilin el freni çekilip yokuş aşağı bırakılabilir, otomobil hareket ederse balatalar değiştirilmelidir.

8)    Akü

Akü, motorun çalışmaya başladığında alternatör tarafından üretilen enerjiyi depolama işlemini yapar. Klima yazın çok çalıştığından akü yük altında çalışır bundan dolayı uzun yola çıkmadan önce akü gözlerinde ki su seviyesi kontrol edilmelidir. Kutup başları ve kablo başları tel fırça ile fırçalanmalı, tüm yüzeyler temizlenmeli, bağlantılar sıkılmalıdır ve sıvı seviyesinde azalma varsa saf su eklenmelidir.

9)    Rot Ayarı

Aracın mekanik ve süspansiyon sistemlerindeki aksaklıklar nedeni ile direksiyon ve araç yönü aynı olmayabilir. Ön düzen bozukluğu sadece lastiklerde ekonomik kayba neden olmakla kalmaz aynı zamanda aracın süspansiyon ve döner aksamına da zarar vererek zaman içerisinde yüksek mekanik tamir ve bakım masraflarına yol açabilir.
10) Balans Ayarı
Jant ile lastiğin uygun seçilmemesi hızlı sürüş esnasında salgı, zıplama, vuruntu gibi problemler hissedilmesine neden olabilir, ayarı yaptırılmalıdır.

Ayrıca;

Aracın tüm aydınlatma sistemi kontrol edilmelidir.

Krikonun iyi durumda sağlam olduğundan emin olunmalıdır.

V Kayışı gerginliği kontrol edilmelidir.

Farlar, stoplar, sinyaller kontrol edilmelidir.

NOT: En iyi yapılan bakım otomobil firmalarının bakım kılavuzlarında, kullanıcı el kitapçıklarında belirtilen öneriler, görüşler ve uyarılardır.