Bu bölümde oluşturduğumuz projelerde yazı karakteri(FONT) uygulamalarına bakacağız.

Font uygulamaları proje çizen elamanlar için 2 şekilde ortaya çıkar.

1-Ölçülendirme de kullanılacak rakamlar için font

2-Antet ve notların yazılacağı text’ler için fontlar.

Yazı karakterleri ister ölçülendirme, ister ise yazı için kullanılsın, projelerde kullanılacaksa mutlaka her bilgisayar font dizininde yer alan basit, kenarlarında süsleme bulunmayan, kalın kenarlar barındırmayan, rahat okunabilen ve fazla yer kaplamayan yazı karakterlerinden oluşmalıdır. Bunlara birkaç örnek verebiliriz. (Arial, İsocpeur, Simplex,Tahoma, Technic, Vrinda)Fakat yalnızca fontun düzgün okunması bir kıstas değil, aynı zamanda Türkçe karakterleri içerisinde barındırması, çalıştığınız yerin yazı karakterlerine uygun olması gerekmektedir. Projemizin antet kısmında işletme logosu ve yazısı, hangi fabrikaya ait olduğunu gösteren fabrika ismi İşletme fontlarına uygun olmalıdır. İşletme el kitabında yayınlanan ve farika isimlerini yazacağımız fontun UNIVERSAL yazı karakteri ile yazılması istenebilir. Fakat bu karakter günümüz bilgisayarlarında bulunmamaktadır. Bu fonta en yakın olan Calibri bolt fontu bize en uygun yazı karakteridir. Dolayısı ile proje antetimizde yer alan fabrika ismini ve başlıkları Calibri bolt fontu ile diğer doldurulacak isim, proje adı, tarih, ölçek ve notları simplextw fontu ile bu font bilgisayarımızda yok ise İsocupeur fontu ile yazabiliriz. Eğer projelerimizi AUTOCAD ile çiziyorsak, command satırına “st” yazarak text style seçeneğinden new ile yeni bir yazı fontu atayabilir. Hatta atadığımız bu yazı fontunu ölçülendirmede de kullanabiliriz.  Projelerimizde ki notların ve ölçülendirme de kullandığımız yazı karakterlerinin aynı olması, bize her zaman daha rahatlık ve sadelik kazandıracağından font seçiminde ölçülendirme de kullanılacak rakam ve yazıların da rahat okunabileceği font seçmeye özen göstermeliyiz.

3.ANTET 

Projelerde antet; Kısaca o projenin kimliğidir diyebiliriz.  Yani ne ile ilgili proje olduğunu, ölçeğini, kağıt ebadını, çizen, kontrol ve onay isim ve imzalarının yer aldığı bölümdür.

Antet bölümünü 2 yönü ile inceleyebiliriz.

a-Ölçüsel boyut

b-İçerik

a-Antet ölçüleri: Antet Projemizin sağ altında yer almalı ve ölçüsü kenar çizgileri ve boşluklar dahil 210mm (A4 kağıt kısa boyutunu) geçmeyecek uzunluğa sahip olmalıdır. 210mm ölçüsünün nedeni ise proje katlandığında antet bölümü katlanmadan önümüzde net bir şekilde görülmelidir. Dolayısı ile antet’in uzun boyu(kenar boşlukları hariç) maksimum 180mm olmalıdır.

Antetlerle birlikte standart boyut toleransları tablosu ve revizyon çizelgesi de kağıtlarda yer almaktadır. Antet kadar önemli olan revizyon hanesi düzenlemeleri ve revizyon nedenlerinin doldurulması da teknik resmin çizimi kadar önemlidir. Revizyonu yapan arkadaşımız mutlaka antetin sağ alt köşesinde yer alan revizyon hanesini değiştirerek, sayfanın sağ üst köşesinde yer alan revizyon çizelgesini doldurup, revize projeyi ve nedenlerini ilgili birimlere yeniden göndermek durumundadır. Ayrıca SAP sisteminde sürekli imalat yaptırılan bir parçaya ait resimde revizyon yapılmışsa sistem kodu üzerindeki resim numarasının da revize edilerek, revizyon kodunun sisteme işlenmesi gerekmektedir.

Antet ile birlikte sayfa(pafta) ebadı da standart olarak önceden çizilerek arşivimizde yer almalıdır. Bu arşivden hangi sayfayı ister isek projeyi çizdiğimiz düzleme çağırarak(insert) ölçeğimize göre büyütüp yada 1/1 ölçekte uygulayabiliriz.

b- İçerik; Antet içerisinde yer alması gerekli olan başlıklar yukarıdaki örnekte verilmiştir. Burada yalnızca “Malzeme” bölümü her projede yer almayabilir. Bu durumlarda Malzeme bölümü silinerek “Resim No” bölümü antetin sol alt köşesine çekilir. Proje antetinde Çizen, Çizim tarihi, Kontrol eden, Onaylayan, Ölçek, Kağıt ebadı, Proje(Resim) no, Projenin hangi kuruluşa ait olduğunu gösteren kuruluş logosu, adı ve adresi mutlaka olmalıdır.

Bazı projelerde, kağıt ebadı proje numarası ile birlikte yazılabilir. Örneğin 0125-365-0156-A3 gibi veya kağıt ebadı başta olmak üzere proje numarası verilebilir.

4.PROJE NO 

Proje çiziminde Antet bölümünü doldururken dikkat edilecek en önemli bölümlerden birisi de PROJE(RESİM) NO bölümüdür. Bu bölüm daha önceden bir sistematik dahilinde Proje ofisi tarafından oluşturulmuş olmalı ve proje çizen bütün teknik elemanlar bu sistematik dahilinde çizimlerine proje numarası vermelidirler. Veya Proje ofisinden bu numaraların vermesi istenmelidir. Proje numarası sistematiği ilk başlangıcı fabrikanızın kısaltılmış ismi ile başlamalı, daha sonra fabrika bölümlerine verilen numaralar, daha sonra o bölümün hangi alanı ile ilgili olduğuna ait numara ve sıra numarası şeklinde oluşturulmalıdır.

Proje numarası sistematiği son yıllarda çeşitli programlarda projeler oluşturulduğu için proje numarası vermek için çizilmiş projeyi “save as“ ile ilgili dizine kopyalarken başka programlarda yaratılmış projeleri göremediğimiz için son sıra numarasını yanlış vermek olasıdır. Dolayısı ile mutlaka Bilgisayarım dan girerek ilgili dizinin bütün dosyalarını görerek proje numarasını vermemiz gerekmektedir.

İşletme standartları ve TSE ISO standartlarına göre mutlaka bir proje listesi oluşturulmalı, bu listeye proje numaraları kaydedildikten sonra proje çizilmelidir. Ayrıca bu listede projelerin revizyon numaraları ve revizyon tarihleri işlenmelidir. Ayrıca bu resim numaraları ve revizyon bilgileri yılda 2 kez ilgili birimlere gönderilerek, satınalma sistemi içerisindeki kodlarda yer alan resim numaralarının doğruluğu teyit edilmelidir.

Bir projenin arşivden aranması da oluşturulacak proje listesinden yapılmalı, gerekirse listeye kısa yol tuşu ekleyerek basıldığında direkt projenin açılması sağlanmalıdır.

Proje numaralarının atanmasında ve projelerin ilgili dizin altına doğru bir arşiv ile alınması için proje bürosunun tam kontrolü sağlanmalı, gerekli ise proje ofisi dışındaki personelin dizinlere proje kaydetmeleri engellenmelidir.

Proje numaraları hangi teknik personel tarafından verilirse verilsin mutlaka proje listesine kaydedilerek arşivlenmelidir.

Taşkın ÇINAR

Konstrüktör RESSAM

]]> https://www.teknikport.com/2013/02/proje2/feed/ 1 https://www.teknikport.com/2012/12/teknikresim-2/ https://www.teknikport.com/2012/12/teknikresim-2/#comments Sat, 22 Dec 2012 10:07:27 +0000 http://www.teknikport.com/?p=2206 Teknik ressam ile ilgili yazılmaya kalkılsa birçok yazı ortaya dökülebilir. Günümüzde kitaplarda ve internette bu bilgilere ulaşmak belli oranda mümkündür fakat bilinmesi gereken bazı noktaları ön plana çıkartmak gerekmektedir.

Teknik Ressam Kime Denir?

Teknik Resim eğitimini almış, standartları gerektiği ölçülerde öğrenmiş, genellikle çeşitli çizim programlarından en az bir tanesini ve ölçüm aletlerini çok iyi kullanabilen (kumpas, metre, mikrometre, komparatör setleri vs.),  sahadan ölçü alarak bunu resme dökebilen ve olması gerektiği şekilde imalatını yaptırabilen, diğer ülkelerin projelerini rahatlıkla okuyabilen kişidir.

Aşağıda bu bahsedilen hususlarla ilgili derlediğimiz bilgilere ulaşabilirsiniz.

1. Bir parça çiziminde bu parçanın kaç görünüşte ortaya çıkarılacağının belirlenmesi gerekmektedir. Parçanın şekilsel olarak neye benzediği çizilecek projede net olarak gösterilmelidir. Projeyi okuyan kişi bu görünüşlere bakarak parçayı kafasında canlandırabilmelidir.
2. Görünüş sayısının azlığı ne kadar sorun ise fazla olması da istenmeyen bir durumdur. İyi bir projeci kaç görünüşte parçayı sunacağını kafasında canlandırmalı ve ona göre çizimini yapmalıdır.
3. Çizimlerde kesinlikle fazla veya eksik ölçü olmamalıdır. Bir yere verilen ölçü başka yerlerde de tekrar tekrar verilmemelidir.
4. Proje çizimlerinde en önemli işlerin başında  “REVİZYON” yapılmasıdır. Çiziminden sonra imalatı yapılan her parça kontrol edilmeli, yerine montajında çıkan sıkıntılar mutlaka projeye işlenmelidir. İyi bir Projeci kesinlikle bu revizyonları projesine işlemelidir. Bu revizyonları yaparken kesinlikle ölçü üzerinde değişiklik yapmamalı parçayı olması gereken ölçülere getirmelidir. AutoCAD programında çizilen projelerin sadece ölçü üzerine tıklanarak değiştirilmesi çok “YANLIŞ” bir uygulamadır.
5. Yapılması gereken, değişikliğin kaçıncı revizyon olduğu yazılmalıdır yani antetin sağ alt köşesinde A, B, C, D,E vs. veya 1,2,3,4,5 tarzı belirtilmelidir. Projede revizyonun neye, nereye yapıldığı yazılmalıdır ve eski tanım, ölçü üzeri çizili şekilde belirtilmelidir ki revizyon yapılmadan önceki hali görülebilsin ve projeyi okuyan kişiye ışık tutsun.
6. Bir proje, istenilen nihai ürününün bütün özelliklerini taşımalıdır. Çizilen projede verilmesi gereken ölçülerden ayrı, parçanın ısıl işlem görüp görmeyeceği, malzeme kalitesi, yüzey pürüzlülük değerleri, malzeme listesi, gerekli notlar vs. mutlaka belirtilmelidir.
7. Yaptırılacak olan imalat projesinde belirtilmesi gereken bilgiler belirtilmeyip imalatı yapacak olan firmaya kesinlikle bırakılmamalıdır.
8. Bir projeci kendisini sadece çizim konusunda değil diğer konularda da yetiştirmelidir. Malzeme bilgisi, toleranslar, ısıl işlem (su verme), yataklama sistemleri (rulmanlar, bronz yatak, lineer yatak vs.), yeni ortaya çıkan ürünler, standartlar, piyasada satılan ve bulunması kolay ürünlerin bilinerek buna uygun çizim yapılması (özel durumlar hariç), uygun yere uygun vidanın açtırılması ve hangi vidanın/dişin hangi standarda uygun olduğu, basınç sınıfları, takım tezgahları yönünden bilgisi, hangi takımın neyi nasıl işleyeceği, yapılacak işin en uygun fiyatla ve en iyi kalitede yapılması, belli oranda mukavemet/dayanım bilgisi, parçaların kaplanması teknikleri ve belirtilmeyen daha bir çok konuda kendini yetiştirmelidir.
9. Proje çiziminden ve siparişinden sonra kendisine mümkün mertebede proje hakkında geri dönüşün olmamasını sağlamalı gerekli bilgi, ölçü, notları vererek projenin yapılabilirliğini sağlamalıdır. Siparişi alan firma projeyi açtığında yapması veya yapmaması gerekenlerin tümünü görebilmeli ve çizimi yapan kişiyi arayıp buda nasıl oluyor dememesini sağlamalıdır.
10. Projecilikte en önemli konulardan biri feedback (geri besleme) almaktır yani projeyse göre yaptırılan işlerin sonunda projenin uygunluğu konusunda geri besleme alınmalı ve yaşanan sıkıntılar veya fiiliyatta olması gerekenler görülüp, konuşulup çizilen proje üzerinde değişikliğe gidilmesi gerekmektedir.
11. Projeci normal şartlarda yaptırdığı tüm işleri çizdiği projeye göre uygunluğunu denetlemekle yükümlüdür. Öncelikli yapılan işin projeye uygun olup olmamasıdır sonrası ise projeye göre uygun yapılan işlerin proje açısından doğruluğunun denetlenmesidir. Yani proje doğru işi yapan yanlış yapmış olabilir ya da işi yapan projeye göre doğru yapmış ama işlevsellik olarak projenin yanlış olduğu durumlar ortaya çıkabilir. Bu durumda Projeci /Teknik Ressam /Konstrüktör Ressam çizdiği projeyi doğru olması gereken duruma revize yaparak getirmelidir.
12. Çizimlerin bir klasörde düzgün bir şekilde depolanması ve kodlanması gerekmektedir. Çizimi yapan Teknik Ressam herhangi bir nedenle izinli, raporlu, iş seyahati vs. nedenlerden dolayı departmanda bulunmuyor ise yerini alacak kişinin bu dosyalara ulaşması zor ve zahmetli olmamalıdır. Projelere herkesin ulaşabilmesi, değiştirilememesi durumunda sağlanmalıdır.
13. İyi bir Teknik Ressam/projeci, tasarım yapabilme becerisine sahip olmalıdır. Bunun için iyi bir mesleki eğitime, tecrübeye, kurs ve seminerlere, kendi çabasına, gayretine ve araştırmalarına ihtiyaç vardır.
14. Teknik resim evrensel bir dildir, bu dili iyi okuyabilmek gerekmektedir. Çeşitli ülkelerin çeşitli standartları bulunmakta olup bu standartları anlayabilme becerisini kendisinde geliştirmelidir.
15. Şu unutulmamalıdır ki her çizim yapanın Teknik Ressam/Projeci olamayacağıdır. Bugün AutoCAD çizim programını kullanıyorum diyen birçok insan çıkabilir fakat iyi bir Teknik Resam olmak için hem tecrübe hem de yeniliklere ve öğrenmeye açık olmalıdır. Sanayi de uzun yıllar çalışıp kendini geliştirmeyen birçok insan bulmak mümkündür. Bir insanın uzun yıllar çalışmasından ziyade bu zaman dilimi içerisinde kendisini ne kadar geliştirdiğinin sorgulanması gerekmektedir.
16. Sanayide sadece AutoCAD de Line çizen insanlar bulunmakta olup o kişilerin kendisini yetiştirip yetiştirmediği tasarım becerilerini sorgulamaktan geçmektedir. En önemlisi imalat projelerinin doğruluğunun test edilmesidir.
17. İyi Bir Projecinin elinin altında çeşitli tablolar (profil, sac, borular vs…), standartlar (kama, rulman vs.) bulunmalıdır.

Barış AVCI

Teknik resim, her teknik elamanın bildiği gibi yazı ile anlatamadığımız şekil ve ölçülerin kağıda dökülmüş halidir. Öyle ise teknik resimde anlatmak istediğimizi en yalın, en anlaşılır şekli ile karşımızdaki kişiye aktarmalıyız. Aynı zamanda resmi okuyanın ve uygulayacak kişinin resimde neleri arayacağını düşünerek teknik resmi oluşturmalıyız.  Yani her görünüşte, kesitte, ölçülendirmede imalatı yapacak kişinin neler görmek istediğini düşünerek görünüşleri oluşturmalıyız. Gerekiyor ise notlar yazabiliriz. Ancak fazla görünüşler ve tekrarlayan ölçülerden kaçınmalıyız. Fazla görünüş ve ölçüler, resmin bütünlüğünü bozar ve gereksiz karmaşa yaratır.

ÖLÇEK:

Teknik resme başlarken, önceliği kağıt ebadına vermeyiniz.  Çizeceğimiz her ne olursa olsun; bir makine parçası, bir bina, bir yerleşim,  bir şehir çizimi olsun, daima ana görünüşleri 1/1 gerçek ölçüde  çiziniz. Daha sonra detaylarınızı oluştururken ölçeği görünüşünü vermek istediğiniz nesneye göre değiştirmeniz daha doğru olacaktır.

Çizmek istediğiniz ana görünüşleri oluşturduktan sonra çıktı almak istediğiniz sayfa ebadını belirleyin ve buna göre bir ölçek tayin edin. Bu durum mesleğe yeni başlayan arkadaşlarımızın sık sık yaptıkları hataların başında gelir.

Örneğin: bir ana görünüş oluşturdunuz ve bu görünüşü A1 ebadında kağıda dökeceksiniz.  Daha önceden oluşturduğunuz A1 antetli kağıdınızı çizim sayfanıza çağırın (insert edin). Ana görünüş üzerinde kağıdınızı, çizdiğiniz görünüşleri içerisine alacak şekilde büyütün. Bu büyütme işlemini ölçek kurallarına uygun olarak yapın. (2, 5, 10, 20, 25, 50, 100 ..gibi) kağıt ebadı görünüşünüzü içerisine aldığı büyüklük, sizin ölçeğinizi oluşturur. Kağıdınızı kaç kat büyüttüyseniz çıktı alırken de o kadar küçülteceksiniz demektir. Antet bilgilerinizde ölçek hanesi mutlaka olsun ve oluşturduğunuz ölçeği o kısma yazın. Artık ana ölçeği belirlemiş oldunuz.

ÖLÇÜLENDİRME:

Günümüzde çizim yapan her ressam, mimar, mühendis artık bir bilgisayar programı aracılığı ile çizimlerini gerçekleştiriyor.  Dolayısı ile çizim yapan bütün meslek elemanları bilgisayarında bir çizim formatı oluşturmalı ve bu formata göre çizimlerini yapmalıdır.  Yani programı ilk açtığınızda gelecek olan boş sayfada sizin daha önce kaydettiğiniz yazı sitili (text style), ölçü sitili (dimension style),  Katmanlar, çizgi ayarları (Layer) otomatik olarak gelmelidir. Bu format,  Mimarlar için; onların kullandığı yazı karakterlerini, ölçü çizgilerini ve oklarını barındırırken, makine ressamları için yazı karakteri, ölçü yazıları ve okları farklı olabilir. Bunlar mesleklere göre değişebileceği gibi, kullanıcılara göre de değişebilir. Fakat mesleklere göre değişecek formatlar sizlerin de takdir edeceği gibi en etkili olanıdır. Ölçülendirmede, antetlerde ve not yazılarında çok karmaşık, süslü, elyazısı formatında yazılar yerine düz tek çizgiden oluşmuş, basit ve kolay okunur yazılar seçerek, resmin rahat anlaşılmasına katkıda bulunun.

Ana görünüşü (montaj) bitirdikten sonra parça görünüşlerini çizmek daha pratik bir yoldur. %100 bütün parçaların ölçülerinden emin değilseniz, önceliği Ana resme (montaj) verin. Çünkü montaj resminde oluşturacağınız parçalar yerlerine uygun değilse, hemen orada düzeltme yapabilirsiniz.

Ana resmi bitirip, parça teknik resimlerine geçtiğinizde, eğer aynı kağıt üzerinde parçaları da çizecekseniz, paçaların büyüklükleri ile ölçülendirme formatınız uyumlu olmalıdır. Örnek: 1/10 çizilmiş bir montaj resminde 20 mm çapında bir parçayı çizecekseniz, parça ölçü ok ve yazılarınızın yanında çok küçük kalacak ve anlaşılmayacaktır. O halde parçayı ölçeğe göre büyüterek anlaşılır büyüklüğe geldiğinde ölçülendirin. Büyütme işleminin, yine ölçek kurallarına uygun olmasına dikkat edin ve parça antetinde ölçeğini mutlaka belirtiniz.

Taşkın ÇINAR

23.05.2012